donderdag 20 september 2012

Een echte stadsrivier in 058

Gistermiddag heb ik samen met mensen met wie ik (samen) werk een rondvaart gemaakt in en door de grachten van Leeuwarden. Via de Potmarge en Greuns voeren we weer terug naar de aanleg/opstap plaats het centrum aan de Nieuwstad. Ik was aangenaam verrast door de schoonheid van het panorama van Leeuwarden mede vanuit het perspectief van een vaartuig.  De boot werd voortgedreven door een elektro motor! Vooral het onbekende landschap van de meanderende stadsrivier de Potmarge maakte veel indruk op mij. 
De Potmarge is een voormalige slenk van de Middelsee met een ongekende schoonheid en kwaliteit. De naam Potmarge duikt in het midden van de zeventiende eeuw in archieven op omdat de stad volgebouwd raakte en er nauwelijks ruimte voor de welgestelden. Die lieten buiten de stadsgracht tuinen en soms lusthoven aanleggen om de stad te kunnen ontvluchten en er allerlei gewassen en bloemen te kweken. De Potmarge werd in 1782 voor het eerst geslat en pas in 1858 werd het water opnieuw uitgebaggerd.  Bij Huizum was een veerbootje dat Huizum zo met Achter de Hoven verbond. Voor de oorlog kwam er in het kerkepad dat het oosten van de stad met de nieuw gestichte rooms-katholieke kerk verbond een klapbrug, de eerste vaste oeververbinding over de loop van de Potmarge.
In de negentiende eeuw groeide de betekenis van de Potmarge voor de aan- en afvoer van grondstoffen en producten van de aan het water vestigende nijverheid. Vanaf 1685 had de stad zelf al belang bij een goede bevaarbaarheid, omdat zij aan het begin van de Potmarge op de oostelijke oever en achter de Schrans het zogenoemde Asland had liggen waar het afval van de stad met schepen naartoe gevoerd werd.